Du học không chỉ là chuyện nâng cao về kiến thức

(Bài cũ chuyển qua)0

Học tập những gì tiên tiến trên thế giới để về áp dụng tại quê hương, đất nước không phải là điều mới mẻ với các dân tộc ở châu Á, trong đó có Việt Nam. Ngay từ đầu thế kỷ 20, phong trào Đông Du do cụ Phan Bội Châu khởi xướng đã vận động nhiều thanh niên qua Nhật để mở mang trí thức, góp phần đưa đất nước thoát khỏi ách áp bức, nghèo nàn, lạc hậu…

Đến đầu thế kỷ 21 này, ý thức được tầm quan trọng của việc học tập tại nước ngoài, nhất là khi đất nước bước vào giai đoạn mở cửa và hội nhập, Đảng và nhà nước đã tạo mọi điều kiện để nhiều đối tượng học sinh, sinh viên và cán bộ đi du học ở nước ngoài. Trong định hướng phát triển nhân lực phục vụ cho mục đích lâu dài, nhiều tỉnh, thành trong đó có Đà Nẵng, đã thực hiện chiến lược đào tạo lại một cách bài bản bằng nguồn kinh phí không nhỏ từ ngân sách  với hy vọng nguồn nhân lực được cử đi đào tạo sẽ góp phần hỗ trợ cho sự phát triển chung của mỗi địa phương. Chương trình “Đào tạo 100 thạc sỹ, tiến sỹ” đã triển khai với hàng chục bạn trẻ đang theo học tại các trường đại học ở các nước phát triển như Anh, Úc, Pháp v.v…Bên cạnh đó, các học sinh có thành tích xuất sắc  trong các kỳ thi đại học của thành phố cũng được thành phố xét chọn, cấp kinh phí để theo học tại các trường đại học ngoài nước...

Tuy nhiên, trong khi nhiều cán bộ và sinh viên Việt Nam đang miệt mài học tập để đạt được kết quả tốt nhất, đâu đó vẫn có những người chưa xác định được tầm quan trọng của việc học, họ cho rằng, học chỉ là hình thức “đổi gió”, chỉ cần đạt trung bình là xong, hoặc nguy hiểm hơn, coi chuyện học ngang với việc đi làm kiếm thêm dưới danh nghĩa rất thuyết phục là để giao tiếp rộng rãi, nâng cao trình độ ngoại ngữ và trang trải một phần kinh phí cho sinh hoạt đắt đỏ tại nước sở tại. 

Điều đáng lo ngại là sự tiêu cực từ trong tư tưởng, thể hiện qua việc so sánh và có cái nhìn bi quan về quê nhà. Họ nghĩ rằng đã qua được “thế giới văn mình” là có quyền nói xấu, chê bai đất nước mình. Một bạn trẻ du học tại Anh đã tâm sự với người viết rằng: Được sự quan tâm của thành phố, anh được cử đi học nước ngoài theo diện đào tạo thạc sỹ. Qua giao tiếp, tâm sự với các bạn người Việt, những người cũng có cơ hội như mình, ngoài những trao đổi về tình hình học tập, điều kiện vật chất và sinh hoạt, anh cho biết là rất ngạc nhiên và cảm thấy khá thất vọng khi có một số người người, dưới tác động của ngoại cảnh, đã bắt đầu có sự so sánh khá tiêu cực về tình hình trong nước. Họ thường nhắc đến Việt Nam , hay cụ thể là địa phương nơi họ đang cư trú trước khi sang bên này với sự ái ngại và chê trách. Những so sánh đại loại như: Sao môi trường ở ta ô nhiễm thế? Sao không có các công trình xây dựng quy mô? Sao việc điều hành quản lý hành chính lại tùy tiện và thiếu khoa học vậy? Và nhất là sao ý thức người dân trong cộng đồng lại kém đến thế? Trong khi đó, xã hội ở nước sở tại thường được ca tụng hết lời, nào là tổ chức thật bài bản, nào là phúc lợi cao, mọi người đều tự giác và tự túc, hay là các công trình, các phong cảnh ở đâu cũng đẹp và Chính phủ nước đó thật là biết tận dụng, khai thác tiềm năng v.v. và v.v…

Những điều được phản ánh đó có thể là không sai. Nhưng cũng không khó để tìm ra nguyên nhân. Những bạn trẻ này, khi bất chợt được sống trong một môi trường thuận lợi, có tổ chức, cảm thấy giá trị được nâng lên rõ rệt và bắt đầu nhìn nhận ra những thiếu sót của quê nhà. Điều đáng trách ở đây là trước hết, họ không tìm hiểu rõ ngọn nguồn của sự khác biệt đó. Họ so sánh giữa một bên là phát triển và một bên là chậm phát triển, hai quốc gia có xuất phát điểm hoàn toàn khác nhau. Bên cạnh đó, từ trong tâm thức, một số người vẫn ít nhiều không hài lòng về môi trường làm việc và sinh sống tại Việt Nam . Do đó, một khi đã thoát khỏi môi trường này, những bức xúc rất dễ được “giải tỏa” và kết quả là những yếu kém trì trệ sẽ được liệt kê với một tinh thần phán xét kẻ cả và chê bai. Rõ ràng, khi đã mang sẵn tâm trạng thất vọng về quê nhà, họ sẽ không hiểu được một điều quan trọng là để đạt đến chuẩn mực phát triển như họ đang được hưởng thì đất nước đó, xã hội đó phải trải qua nhiều bước thăng trầm của cả một thời kỳ chiến đấu, lao động lâu dài và cật lực của cha anh, sự hy sinh xương máu của biết bao người đã ngã xuống cho  hoà bình hôm nay, chứ không phải trong ngày một, ngày hai mà có được.

Cách so sánh “nước ngoài - nước mình”, nếu vẫn còn lưu giữ cho đến khi về nước chắc chắn sẽ khiến người trong nước cảm thấy rất khó chịu. Nhưng hơn thế, nó có thể dẫn đến tâm lý bi quan chán nản, từ đó phát sinh cách phát ngôn và thái độ trịch thượng, kẻ cả của người “văn minh” hơn đối với chính nơi mà nhờ đó mình có được cơ hội lớn khôn. Cuối cùng là nguy cơ đánh giá không đúng bản thân, coi mình, sau cuộc “lột xác” tại nước ngoài, đã “lên giá” thực sự. Và hệ lụy của nó đương nhiên sẽ là thái độ làm việc hời hợt, không còn tâm huyết.

Thực tế trên, là một lời nhắc nhở cho những ai đã đang và sẽ tham gia du học do nhà nước đài thọ kinh phí, nằm trong các dự án, chương trình về tào tạo nhân lực cho tương lai của thành phố. Thiết nghĩ, các bạn lưu học sinh chúng ta nên tập trung hết sức mình cho việc học hành và tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng, coi đây là một cơ hội để “chấn chỉnh” lại bản thân, học hỏi và xây dựng cho mình một phong cách văn minh, chuyên nghiệp, tự giác và tự tổ chức để rồi đem cái điều quý giá và cần thiết đó về áp dụng tại quê hương, đất nước. Thay vì để suy nghĩ tiêu cực và phê phán, chỉ trích hay chê bai, hãy biết tận dụng những gì tích cực mình có được, tận tâm tới từng bài viết, câu chữ trong những bài thi, luận văn, luận án, để rồi đem những gì tiếp thu được, về “ao nhà” mà “gạn đục khơi trong”. Có như thế mới đáng quý, đáng trân trọng, xứng đáng với sự đầu tư từ quê nhà, đáp ứng được lòng mong đợi của những người đã chăm lo, kỳ vọng về họ và của cả những người dân đã đóng từng đồng thuế để họ có cơ hội mang kiến thức về phục vụ quê hương./.