HAI THÀNH PHỐ - MỘT NIỀM TỰ HÀO

Mình có may mắn khi được gọi hai địa danh của miền Trung là quê hương thân yêu của mình. Một thành phố - đô thị cổ Hội An- là quê hương thứ nhất và một thành phố  - Đà Nẵng – quê hương thứ hai, nơi lưu dấu những kỷ niệm thuở học trò và những năm tháng làm việc, đồng cam cộng khổ cùng bạn bè đồng nghiệp xây dựng mảnh đất này, từ khi còn là một thành phố trực thuộc tỉnh QN-ĐN đến khi “ra riêng”, trở  thành thành phố trực thuộc Trung ương. Đối với mình cả hai cái tên ấy đều để lại trong lòng một tình yêu rất đặc biệt, tuy riêng nhưng chung, chung mà riêng và trên hết là niềm tự hào khó tả.

Xét về “tuổi tác” của hai thành phố anh em nằm kề cận nhau này, Hội An “già” hơn với cái tên đã trở thành thương hiệu là “phố cổ Hội An” và thực ra nó cũng “cổ” hơn Đà Nẵng. Tuy “lớn” hơn nhưng “sinh sau đẻ muộn”, Đà Nẵng – thành phố trẻ- nét xưa cũ chỉ phảng phất ở vài nơi, trong khi nét hiện đại thì ngày càng thể hiện cũng với sự trưởng thành theo thời gian.

Tình yêu, niềm tự hào về hai thành phố này, nếu xét về lẽ tự nhiên như mọi con người bình thường khác, thì cũng là chuyện thường tình của một người yêu quê cha đất tổ, yêu nơi cưu mang, nuôi dưỡng mình trường thành. Nhưng điều đặc biệt là sự tự hào được nhân đôi khi cả hai thành phố này đều nhận được những đánh giá khá thiện cảm của bạn bè gần xa, nhất là những đánh giá, nhận xét của du khách và các tổ chức có uy tín của thế giới đối với Đà Nẵng và Hội An, là sự khẳng định vị thế, sự  thân thiện gần gũi của cảnh vật, con người; vẻ đẹp của tự nhiên, nét cổ kính và hiện đại của những công trình kiến trúc, sự trong lành về môi trường sống, sự an toàn về an ninh trật tự…Tất cả, làm cho Đà Nẵng và Hội An có những nét đặc trưng riêng mà không phải đô thị nào của nước ta cũng có được. Và cũng có thể thể nói rằng, gần như là chưa có đô thị nào của nước ta lại nhận được nhiều danh hiệu, sự vinh danh, bầu chọn của các tổ chức quốc tế như Đà Nẵng và Hội An, mặc dù cả hai đều năm ở dải đất miền Trung  nắng dữ mưa nhiều, bão gió, lũ lụt thường xuyên.

Về những danh hiệu riêng, xin nói về “Phố cổ” trước. Đầu tiên là danh hiệu được Unesco vinh danh cách đây vừa tròn 14 năm – Di sản văn hóa thế giới. Tiếp đến, trong năm 2012, sau khi được vinh danh trong danh sách 10 điểm đến lý tưởng cho các kỳ nghỉ lễ dành cho khách du lịch nước ngoài (Top 10 holiday destinations in Asia) bởi tạp chí The Smart Travel Asia 2012, một tạp chí du lịch trực tuyến hàng đầu, có uy tín của châu Á với hơn một triệu độc giả trên toàn thế giới truy cập mỗi năm, Hội An một lần nữa vinh dự được trao Giải Vàng “Thành phố được yêu thích nhất năm 2012” từ sự bầu chọn của Tạp chí du lịch Wanderlust (Vương quốc Anh). Kết quả được rút ra từ cuộc bình chọn từ các độc giả của tạp chí dựa trên 6 tiêu chí là chất lượng dịch vụ nhà nghỉ, nhà hàng, mua sắm, môi trường, văn hóa và mức độ thân thiện. Hội An xếp vị trí thứ 8 với tổng điểm là 76,4/100 so với thành phố Bangkok  với 83 điểm xếp hạng nhất trong danh sách này. Phố cổ được biết đến và để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khách du lịch nhờ vào sự đón tiếp nồng hậu của người dân địa phương và một bầu không khí trong lành sạch sẽ. Cũng cần biết rằng, Tạp chí Wanderlust công bố Hội An đứng đầu trong top 10 thành phố yêu thích hàng đầu thế giới, trên cả Cusco của Peru, Kyoto (Nhật Bản), Copenhaghen (Đan Mạch), Venice (Ý) và New York, San Francisco (Mỹ). Tạp chí Wanderlust có lượng độc giả hơn 100 nghìn người ở 112 quốc gia. Việc vinh danh Hội An dựa trên những trải nghiệm trong các chuyến du lịch của gần 3.000 độc giả từng đến Hội An, họ đã bỏ phiếu đánh giá mức độ hài lòng lên tới 97,18%. Cũng theo tạp chí này, năm 2012, có tất cả 976 thành phố trên toàn thế giới được bầu chọn, nhưng không nơi nào được đánh giá cao như Hội An. Du khách đã cho rằng, Hội An là một thành phố xinh đẹp và rất dễ thương với những bãi biển và phong cảnh hấp dẫn.

Nói đến Đà Nẵng, có lẽ đầu tiên là đi sự kiện năm 2005, Đà Nẵng lọt vào danh sách các bãi biển đẹp nhất hành tinh do Tạp chí kinh doanh Forbes bầu chọn. Đây là Tạp chí được biết đến như một cơ quan chuyên điều tra, nghiên cứu thực tế và tổng kết ra những cái nhất đáng quan tâm của thế giới hàng năm. Những đánh giá và xếp hạng của Forbes được coi là xác thực nhất, có giá trị hơn mọi tạp chí kinh doanh khác trên thế giới, nhờ uy tín đặc biệt và sự kỳ công của tạp chí này trong các cuộc điều tra. Đà Nẵng có đủ các yếu tố thông thường nhất khi nói về một bãi biển như: bờ cát dài và phẳng, ánh nắng đủ để tắm nắng, sóng gió vừa phải đủ để chơi các môn thể thao ven biển. Chính vì vậy mà  đáp ứng được hầu hết các tiêu chí Forbes nêu ra và thoả mãn đa số yêu cầu phong phú đa dạng của du khách toàn cầu. Có thể nói, sự hấp dẫn theo Forbes còn cao hơn rất nhiều vẻ đẹp đơn thuần của mỗi bãi biển. Ngoài ra còn phải kể đến các nguyên nhân quan trọng khác khiến Đà Nẵng lọt vào "mắt xanh" như: chính quyền và ngành du lịch địa phương kiên định chính sách thúc đẩy du lịch; thẳng tay với các tệ nạn và thói đeo bám, xin xỏ và quấy rầy du khách; tổ chức đón các đoàn khách quốc tế từ đầu năm để chuẩn bị tinh thần cho họ vào mùa hè; sự hoạt động hiệu quả và đạt tiêu chuẩn quốc tế của các khu nghỉ dưỡng như Furama Resort... được tặng danh hiệu “Thương hiệu uy tín và sang trọng trong ngành du lịch dịch vụ và lưu trú tại miền Trung”.

Năm 2012, một tin vui đến với người dân Đà Nẵng là, khi tại hội nghị năng lượng Diễn đàn hợp tác châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 44 diễn ra tại Washington vào tháng 11/2012, Đà Nẵng đã chính thức được thế giới công nhận là 1 trong 20 thành phố trên thế giới có không khí sạch bởi hàm lượng cacbon thấp nhất. Đây là điều kiện giúp Đà Nẵng triển khai xây dựng thành công đề án “Đà Nẵng - Thành phố môi trường” . Và cách đây không lâu, độc giả của tạp Smart Travel Asia đã bầu chọn Đà Nẵng là 1 trong 10 điểm đến hấp dẫn nhất châu Á năm 2013. Kết quả bầu chọn được dựa trên cuộc bình chọn “Những sản phẩm, dịch vụ du lịch tốt nhất năm 2013” do Tạp chí du lịch điện tử Smart Travel Asia tổ chức lấy ý kiến độc giả trong thời gian qua.

          Trong những ngày gần kết thúc năm 2013, một tin vui nữa đến với Đà Nẵng nữa là khi Quỹ Rockefeller đã công bố thành phố Đà Nẵng được lựa chọn trong số 33 thành phố đầu tiên được tham gia “Chương trình 100 thành phố có khả năng chống chịu” do Quỹ Rockefeller khởi xướng nhân kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Quỹ. Có tổng cộng 400 thành phố trên khắp thế giới tham gia nộp hồ sơ để chọn ra 100 thành phố và Đà Nẵng  đã vinh dự nằm trong số 33 thành phố đầu tiên, trong đó châu Á có  8 thành phố của 8 quốc gia và Đà Nẵng là thành phố duy nhất của Việt Nam được chọn trong đợt này.  Hội đồng xét chọn gồm nhiều nhân vật nổi tiếng, có uy tin của thế giới, đáng chú ý có cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton và cựu tổng thống Nigeria.

Cuối cùng một  niềm tự hào, một niềm vui chung đến từ hai cái tên thân thương khi Đà Nẵng và Hội An là hai thành phố của Việt Nam đồng loạt được Tổ chức Định cư con người Liên Hiệp Quốc tại Châu Á (UN Habitat châu Á) lựa chọn trao giải thưởng “Phong cảnh thành phố châu Á năm 2013”. Giải thưởng này được xây dựng nhằm vinh danh những thành phố, vùng miền… được xem là điển hình trong kiến thiết cảnh quan. Giải thưởng năm 2013  này có chủ đề Thành phố, niềm tự hào của người dân. Những thành phố được trao giải được Ban tổ chức đánh giá trên các tiêu chí chính gồm: Sự kết hợp hài hòa giữa môi trường địa phương và môi trường khu vực. Thành phố an toàn, thuận tiện và bền vững. Thành phố phát triển trên cơ sở tôn trọng văn hóa và lịch sử của địa phương và khu vực. Chất lượng thẩm mỹ cao. Những đóng góp cho phát triển địa phương, khả năng trở thành điển hình cho các thành phố khác.

          Thật tự hào khi có hai thành phố quê hương cùng được quốc tế vinh danh trong cũng một thời điểm như vậy. Để có được những đánh giá tốt đẹp, khách quan trên của bạn bè quốc tế là cả một quá trình phấn đấu  dựng xây, chung tay góp sức của lãnh đạo và mỗi người dân Đà Nẵng - Hội An trên nên tảng, bản sắc của cái “nôi văn hóa” mang tên Đất Quảng.

Năm 2013 sắp khép lại với nhưng bề bộn, hậu quả của thiên tai bão lụt và khó khăn của nền kinh tế nhưng với  ý chí quyết tầm và truyền thống vốn có của mình, người Đà Nẵng và  Hội An sẽ viết tiếp trang sử vàng mà cha ông để lại xứng đáng với nhưng danh hiệu mà cả nước và bạn bè quốc tế đã  dành tặng cho mình.

NGƯỜI SIÊU TỐT

Cách đây mấy ngày, đọc trên Báo Tuổi trẻ có câu chuyện về chị Nguyễn Thị Thuật ở  thôn Du Nghệ, thị trấn Quốc Oai (Hà Nội), nhà thuộc thuộc diện nghèo nhất vùng, học vấn cũng thấp, làm nghề buôn bán đồng nát, quanh năm vẫn chẳng đủ nuôi hai con ăn học vậy mà  khi  vô tình lượm được 10 cây vàng trong một lần đi mua phế liệu,  vợ chồng chị đã nhất trí với nhau là tìm cho được người bị mất vàng để trả cho họ. Cũng nên biết rằng trị giá của 10 cây vàng đó là hơn 400 triệu đồng, một số tiền mà cả hai anh chị làm nghề phế liệu 10 năm tích cóp cũng không thể có được. Vậy mà chị nói việc đó như là một chuyện bình thường, mà  đâu chỉ có lần trả lại vàng đó, chị  đã từng “trả lại tiền cho người ta trong “vô số lần khác”. Chị Thuật bảo, đi mua phế liệu dù có vớ được 30.000 đồng, 50.000 đồng chị cũng sẽ tìm lại người mất để trả. Trong 5 năm đi mua phế liệu, chị từng nhiều lần trả lại người khác số tiền lên đến 3-5 triệu đồng. Chị Thuật bảo giàu hay nghèo đều do chính tay mình làm ra chứ không thể vui vẻ hưởng thụ những đồng tiền nhặt được của người khác. Chị Oanh, chủ nhân của 10 cây  vàng bị mất, sau khi nhận lại đủ số vàng trên  có biếu lại chị Thuật 2 chỉ vàng nhưng chị  đã kiên quyết không nhận.

Việc làm của chị Thuật là tấm gương sáng đáng để chúng ta trân trọng và tôn vinh. Khác hẳn với những người “xấu xí”  vừa mới đây thôi khi đổ xô vào cướp những lon bia đổ ra đường  từ một vụ tai nạn giao thồng, mặc cho người tài xế  đã hết lời van xin.

Trong xã hội chúng ta, bên cạnh những người xấu còn không ít người tốt như chị Thuật, trong số họ, có những người trình độ văn hóa thấp và rất nghèo nhưng họ không hèn và có tư cách sáng ngời, khác hẳn với một số kẻ tuy có học nhưng tham lam vô độ, tìm mọi cách để bòn rút tiền của của nhà nước, của nhân dân, không  từ một thủ đoạn nào và  không biết đến liên sỉ là gì.

Tản mạn chuyện công chức làm giàu

Mới đây bên lề Quốc hội, đại biểu Trần Du lịch đã phát biểu với báo chí rằng “Cũng nên giáo dục một quan điểm ngay từ đầu, từ nhỏ: Anh đã làm công chức thì hãy xác định là phục vụ cho nhân dân, đừng bao giờ anh mơ tưởng đến làm giàu. Muốn làm giàu thì hãy ra khu vực tư nhân mà làm. Làm quan chức mà để mong giàu có thì phải trị ngay cái tư tưởng đó”. Ý kiến này của vị đại biểu Quốc hội, nhìn từ  góc độ của một bộ máy nhà nước chuyên nghiệp là rất chính xác và nói một cách dân dã là rất chí lý, nhưng nó sẽ thuyết phục hơn khi người công chức, viên chức của chúng ta có đồng lương đủ sống không phải vướng bận gì về chuyện “cơm áo gạo tiền” để tập trung dồn hết tâm sức mà cống hiến, phục vụ bộ máy mà mình được tuyển chọn, sử dụng, chứ không phải sống với đồng lương khiêm tốn, để rồi phải tranh thủ kiếm tiền để lo cho gia đình, con cái, một tình trạng khá phổ biến hiện nay.

Với vai trò là nhân tố cấu thành bộ máy nhà nước, trách nhiệm của công chức là nặng nề, sự chuyên nghiệp, trong sạch của họ là nền tảng của một bộ máy nhà nước vững mạnh. Chính vì vậy mà trong chủ trương cải cách hành chính, việc đổi mới, nâng cao chất lượng, nâng cao tinh thần trách nhiệm và đạo đức cán bộ công chức luôn luôn được đề cập. Trong sự đan xen, mâu thuẫn giữa bản chất của công chức mà một bộ máy nhà nước trong sạch vững mạnh với những nhu cầu rất đời thường của mỗi con người, để làm được một công chức đúng nghĩa quả là không dễ. Phải dũng cảm mà nhìn thẳng vào sự thật và nói với nhau một cách “đời thường” một chút là, giữa một bên là  sự cám dỗ, sức hấp dẫn của đồng tiền và bên kia là đồng lương ít ỏi của công chức, viên chức, quả là một ranh giới khá mỏng manh. Với mặt bằng đồng lương  như hiện nay, thì thu nhập của công chức quả là khiêm tốn. Để giữ được mình, để lương tâm không phải cắn rứt vì làm những điều sai trái, vi phạm pháp luật, tham nhũng, tiêu cực v.v…là một thử thách luôn đặt ra cho những công chức chân chính.

Đối diện với thực tế là lương không đủ sống thì tất yếu buộc con người phải toan tính, mưu cầu cuộc sống. Một vị lãnh đạo một cơ quan công quyền, nay đã nghỉ hưu, từng bộc bạch với người viết rằng, thật lòng là khi nhận cái phong bì của cơ sở cho nhân một dịp lễ tết nào đó, nôm na gọi là “lộc”, tuy đó không phải là tiền chạy chọt hay hối lộ gì nhưng vẫn “cảm thấy nhục lắm chứ”. Vì nghĩ đến chuyện ngày mai tiền học cho con, tiền chữa bệnh cho mẹ già lấy ở đâu mà đành tặc lưỡi nhận cái phong bì đó. Tất nhiên nếu với đồng lương đủ sống, đủ lo cho những chuyện đời thường của bản thân, của gia đình thì người ta đâu đến nỗi phải nhận những khoản “lộc” trong tâm trạng không lấy gì làm thoải mái như vậy!

Cũng xuất phát từ chuyện lương không đủ sống mà nhiều cơ quan đã tạo điều kiện cho công chức viên chức kiếm thêm thu nhập bằng cách “bật đèn xanh” để họ kiếm thêm những khoản ngoài lương. Từ đó mà có người đã nhận xét rằng, hiếm có nước nào cho phép công chức, viên chức làm thêm, hành nghề tư nhân rộng rãi, thoải mái như nước ta. Trong thực tế thì mức lương chính thức của công chức quá thấp so với khu vực tư nhân và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài. Ngay cả so sánh với khu vực doanh nghiệp Nhà nước, đã tạo ra sự không công bằng trong xã hội. Lương không đảm bảo cuộc sống của bản thân công chức và gia đình họ (có thể ước tính chỉ đáp ứng 30 – 40% nhu cầu tối thiểu của một gia đình công chức). Vì thế, công chức buộc phải xoay sở để có thêm thu nhập; trong đó có những thu nhập hợp pháp. Song, có khá nhiều thu nhập không chính đáng, bất hợp pháp dựa vào quyền lực của công chức (những người có quyền cấp đất, cho thuê đất, có quyền duyệt dự án đầu tư, cấp tín dụng, cho khoanh nợ; có quyền bổ nhiệm chức vụ, có quyền can thiệp vào kết quả xét xử của tòa án…) mà thực chất là tham nhũng. Không hiếm những đối tượng công chức “vật vã kên than” lương không đủ sống, rồi hàng loạt lệnh cấm, quy định ban ra nhưng một thực tế vẫn diễn ra là, trở thành công chức là niềm mơ ước của số đông. Thậm chí có người sẵn sàng đổi cả một khoản tiền tương đương hàng trăm tháng lương để được… làm công chức!

Để thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển, nhất là trong điều kiện khó khăn, cần đẩy mạnh tái cơ cấu hiện nay thì đòi hỏi phải có được một bộ máy hành chính năng động, đội ngũ công chức tinh hoa, công tâm. Muốn vậy bộ máy phải tinh gọn chứ không cồng kềnh, kém hiệu quả như hiện nay. Cái tỉ lệ 1% hay 30% “công chức cắp ô” đến nay vẫn trong vòng tranh cãi nhưng không khó nhận ra nhiều người mang tiếng là công chức nhà nước nhưng không có nhiều việc để làm, cứ tà tà sáng đi chiều về, đi trễ về sớm, túc tắc làm việc, lương tháng nhận đều, ung dung, thong thả, đi theo đó là những khoản bổng lộc, “hoa rơi” nhận đều đều, mà có khi còn nhiều hơn lương.

Đến đây, quay trở lại câu nói của đại biểu Quốc hội Trần Du Lịch, muốn làm giàu sao người ta không ra làm ngoài tư nhân mà vẫn có người bằng mọi giá để vào làm công chức!? Phải chăng nơi đó có chỗ để “làm giàu”?!  Một nghịch lý không khó nhận ra về lương công chức và mức sống của họ khong tương xứng như vậy mà mà chúng ta vẫn không đi thẳng vào tìm nguyên nhân, nguồn cội của những nghịch lý đó trong khi vẫn “đẩy mạnh cải cách tiền lương, tinh giản biên chế, chống tham nhũng, lãng phí” từ hết năm này đến năm khác. Cứ để tình trạng đó kéo dài mà không đi vào giải quyết căn nguyên của vấn để thì sẽ tiếp tục tồn tại một bộ phận công chức giàu có nhưng cũng…đi tù vì tham nhũng lúc nào không hay, tạo ra những công chức có lối sống làm giàu bất chấp thủ đoạn khiến băng hoại giá trị đạo đức trong xã hội. Đó chính là thực tế và tương lai gần rất đáng lo ngại đố với bộ máy nhà nước đang rất cần tinh gọn và trong sạch của chúng ta.