SÍNH NGOẠI – NHÌN TỪ GÓC ĐỘ CHỮ NGHĨA

Cách đây mấy ngày, cậu bạn mình, đưa cho mình xem 1 cái giấy mời dự  lễ khai trương một khách sạn (KS) trên đường 3 tháng 2. Lật đi lật lại cái giấy mời được in khá đẹp trên giấy tốt, tuyệt nhiên  không thấy lấy một dòng chữ tiếng Việt nào, ngoài tên của chủ khách sạn này phía dưới chữ ký. Nếu ai không biết tiếng Anh thì coi như botay.com! Dịch sơ bộ thì biết đây là giấy mời dự khai trương KS Phương Bắc (Northern Hotel) với chưong trình có chương trình chi tiết. Cậu bạn cũng thú thật muốn đi là chỉ vì ở dòng cuối có chữ  “tặng quà” (Gifts).  Sáng hôm sau, ngồi uống cà phê, mình có hỏi, tối qua có đi dự khai trương cái KS đó không thì cậu ta bảo có, mình hỏi có thấy sự hiện diện của  khách tây hay tàu gì không thì cậu ta bảo toàn thấy khách Việt. Ấy vậy mà người ta lại in giấy mời toàn tiếng Tây để …mời người Việt! Cũng cần biết thêm là, chủ cái KS 4 sao này là người Việt 100%.

Chợt nhớ lại, con đường Bạch Đằng mà mình qua lại mỗi ngày, không khó nhận thấy đa số các KS, quán bar dọc tuyến đường này hầu hết là đề biển tên bằng tiếng Anh, trong khi chỉ thấy thỉnh thoảng có vài vị khách tây ra vào. Đành rằng, khi mở cửa hội nhập rồi, biển hiệu các điểm kinh doanh dịch vụ, trong đó có khách sạn nên đề kèm tiếng Anh để người nước ngoài biết đến, quy định đã có cả, trong đó có quy định cỡ chữ tiếng Anh phải nhỏ hơn tiếng Việt (Điều 18 của Luật Quảng cáo). Cái gì cũng dùng tiếng Anh từ đầu đến cuối trên 1 con đường thuần túy Việt Nam thì liệu có gọi là chứng tỏ cho sự “mở cửa hội nhập” với thế giới không!? Dư luận trong thời gian qua rất bất bình về tình trạng một số nơi ở nước ta có những đoạn phố, con đường toàn đề biển tên cửa hiệu, nhà hàng, khách sạn bằng tiếng Anh, tiếng Tàu, và cả tiếng Hàn, tiếng Nga, trong khi tiếng Việt thì không thấy hoặc nếu có thì cỡ chữ rất “khiêm tốn” , tạo ra những khu “phố Tây”, “phố Tàu”… trong lòng Việt Nam. Có người đã nói là “Đi giữa "phố ta" mà cứ ngỡ như lạc vào một khu phố hổ lốn Âu - Á nào đó”, nhận xét đó quả là không sai. Chưa hết, bây giờ ở các thành phố lớn, trong đó có Đà Nẵng, chữ nước ngoài giăng mắc khắp nơi. Bước chân ra đường là nhìn thấy nào là cofffe, karaoke, massage, shop... Thậm chí đến cả trường mẫu giáo, tiểu học họ cũng đặt tên, kẻ biển toàn bằng tiếng nước ngoài ... Các cháu học bậc mầm non dù có muốn đọc để giới thiệu tên trường, e rằng cũng không dễ. Không hiểu, tiếng Việt hết từ hay sao mà nhiều người bí từ đến thế!?

Ở nhiều nơi, bảng giới thiệu tìm mãi không ra một từ tiếng Việt, mặc dù quán hàng đó chỉ có người Việt ra vào. Trong "rừng chữ nghĩa" mặt tiền ấy, có không ít các bảng hiệu bằng tiếng nước ngoài, loại chữ "toàn Tây" có, loại "nửa Tây nửa ta" và cả những loại "chữ Tây" nhưng cả người nước ngoài và người Việt đều không hiểu nghĩa là gì! Chỉ nguyên chữ cà phê, mỗi quán cũng tự sáng tạo những tấm bảng hiệu quảng cáo rất to khác nhau, đề "chữ Tây" không ra Tây, ta không ra ta, đọc lên chẳng hiểu là gì. Chỗ thì café, nơi thì coffee, cũng có nơi là cà pê. Buồn cười là có những nơi, chỉ phục vụ người Việt mà cũng cố thêm vào những dòng chữ tiếng Anh to đùng, lấn hết cả dòng chữ quảng cáo bằng tiếng Việt. Thế nên mới có những chữ tiếng Anh ngô nghê của các công ty "sính" ngoại ghi đường dây nóng "Hotline" thì viết là "Holine", thức ăn nhanh "Fast food" thì viết thành "Fast foot", v.v... khiến không ít người phát ngượng thay cho chủ nhân quảng cáo. Thậm chí, có cơ quan, hội trường…, từ lúc xây xong đến khi sử dụng chưa một người nước ngoài nào bước vào, vậy mà  cũng đề chữ "No smoking"...

Không hiểu sao người Việt lại "sính" dùng tiếng nước ngoài như vậy. Từ những câu giao tiếp thông thường cũng bị ngoại ngữ hóa, hễ mở miệng nói là pha tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung linh tinh phèng cả lên. Nhưng lúc cần phải nói bằng tiếng nước ngoài để "ra" tiền thì không nói được. Nhìn ra nước ngoài, những nước lân cận mà mình từng đến, thì thấy rằng, họ đều dùng tiếng mẹ đẻ để ghi trên biển quảng cáo ở các phố. Khách không hiểu phải tự tìm ý nghĩa. Các thành phố ở Trung Quốc, Hong Kong, Nhật Bản, Hàn Quốc... bảng hiệu quảng cáo hay nhãn hiệu hàng hóa…, bao giờ tiếng mẹ đẻ cũng ở vị trí trang trọng nhất, được viết đậm nhất, chữ nước ngoài chỉ là thêm, bị đặt ở vị trí thứ yếu. Ai không đọc được phải tự tìm hiểu. Đó là lòng tự tôn dân tộc về ngôn ngữ. Đó là văn hóa doanh nghiệp, doanh nhân. Và đó cũng là nhưng nước phát triển hơn ta!

Yêu ngôn ngữ cũng là sự tôn trọng Tổ quốc và tôn trọng chính mình, trong khi tiếng Việt không thiếu những từ hay, gợi, dễ viết, đặt tên, sao người làm biển, bảng quảng cáo hay tên thương hiệu không sử dụng mà dùng tiếng nước ngoài tràn lan, tùy tiện?! Mình không phản đối việc học ngoại ngữ, nhưng học ngoại ngữ khác với việc lạm dụng ngoại ngữ một cách tùy tiện như vậy, điều đó chỉ thể hiện ý thức dân tộc kém, tự hạ thấp bản thân, chưa nói là vi phạm pháp luật.... Đã đến lúc tổ chức xây dựng, giám sát gắt gao hơn việc sử dụng tiếng nước ngoài ở Việt Nam, nhất là trong việc quảng cáo, không thể để cho người Việt Nam lại tự làm tiếng mẹ đẻ mình "lép vế" như vậy được./.