QUÀ QUÊ

Nhớ lại cách đây chưa đầy 2 năm, đứa bạn của cu Tô nhà mình, nhân hết kỳ nghỉ hè, từ Gia Lai  trở ra Đà Nẵng để vào học năm thứ 3, trước ngày nhập học mấy ngày, cháu có đến nhà ở lại chơi với thằng cu Tô. Cơm nước xong, thấy cu cậu lễ mễ bưng ra một thùng giấy được bao gói kỹ và bẽn lẽn thưa với vợ chồng mình: “cháu mới ở quê ra, có chút quà gửi biếu cô chú”. Quà được mở ra, bên trong là những củ khoai lang vỏ đỏ mập tròn, đều tăm tắp. Đây là loại khoai lang, sau khi chín, ruột có màu vàng  nghệ, rất ngon. Đó có thể gọi là món “quà quê” đúng nghĩa. Nói đến chuyện này, mình lại nhớ đến những món “Quà quê” khác mà mình đã được nhận, đó là những sản phẩm “cây nhà lá vườn” của những con người chất phát, chân thành mà thường là những người nông dân, lao động, tuy nghèo vật chất nhưng giàu tình nghĩa, cũng có khi là những người bạn, đồng nghiệp đến với nhau chỉ đơn thuần bởi một chứ TÌNH.

Nhớ lại cách đây hơn 10 năm, khi còn công tác ở Trung tâm Khuyến nông, một lần đi xuống địa bàn, tình cờ mình bắt gặp một hoàn hoàn cảnh thương tâm của một gia đình nông dân nghèo ở thôn Phước Hậu, xã Hòa Nhơn. Hai đứa con của gia đình anh Minh- chị Hai này bị di chứng chất độc màu da cam, mỗi cháu một căn bệnh khá đặc biệt không giống nhau. Thấy vậy, sẵn có máy ảnh, mình có mới chụp ảnh đăng tin gửi đăng trên nhiều tờ báo, từ đó người hảo tâm tới tấp ủng hộ tiền tạo điều kiện đi chữa lành bệnh và cháu Điệp còn được ra cả nước ngoài để điều trị… Đến nay, cả hai cháu đã tai qua nạn khỏi. Từ dạo đó đến giờ, gia đình coi mình như là ân nhân, tết năm nào ba mẹ cháu cũng xuống nhà biếu chút quà quê, khi thì vài chục bánh tráng gạo, khi thì chai mật ong rừng, lúc thì cặp bánh tét nhà làm, thi thoảng có con gà, con vịt nhà nuôi...

Nhắc đến quà quê, còn nhớ đến những con tôm, con ghẹ do vét ao, đánh dậm của cậu công nhân tên Chính, làm ở Công ty Môi trường đô thị, quê ở tận Hòa Liên, mà cách đây mười mấy năm là công nhân ở cái Trại dâu tằm núi Bà Nà heo hút, nơi mà mình làm cán bộ kỹ thuật sau khi ra trường. Anh em đồng cam cộng khổ có nhau, sau này “khá” hơn, xin được về làm công nhân vệ sinh ở Đà Nẵng, vậy mà ở trên quê, thỉnh thoảng có con tôm, con cá đánh bắt được là đem xuống biếu gia đình mình…

Hôm Chủ nhật mới đây, một đứa bạn học cũ của cu Tô nhà mình, quê ở Đại Lộc, hiện đã có công việc ở Đà Nẵng, tranh thủ đến thăm bạn, có gửi cho cu cậu nhà mình một món quà quê là một quả mít to, nói là mít của nhà trồng, chở từ Đại Hiệp xuống. Món “quà quê” này, nếu mua ở Đà Nẵng thì chẳng khó gì nhưng đối với mình có giá trị riêng của nó. Cái tình quê chất chứa trong quả mít xù xì làm cho người nhận thấy thật dễ chịu và trân trọng và thêm quý mến những đứa bạn của cậu con trai mình .

Đối với những người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn như vậy, nhận quà của họ thật là áy náy, nhưng trước tấm lòng chân thành của họ, mình đành phải nhận. Những món quà tuy giản dị nhưng đậm tình nghĩa, đối với ai có thể có thái độ thờ ơ, hờ hững thậm chí rẻ rúng nhưng với mình, nó luôn được trân trọng, được đón nhận một cách chân tình. Giá trị tính ra bằng vật chất nhiều khi rất nhỏ nhưng nhiều khi đó là mồ hôi, nước mắt của người làm ra nó hoặc đơn giản cũng là từ những đồng tiền khiêm tốn tích góp được sau những tháng ngày lao động nhọc nhằn để mua từ quê đem lên biếu người trên phố. Nó có giá  trị, thậm chí là vô giá mặc dù có những người được nhận cho những món quà trị giá hàng triệu đồng, đồ ngoại, đồ hiệu nhưng không thể so sánh được.

Với những “người nhà quê”, họ vô tư, hồn hậu, quà quê là “của ít lòng nhiều”, “của nhà trồng được”… Không kiểu cách, màu mè, không vụ lợi, toan tính. Trước những món quà giản dị nhưng ấm áp tình nghĩa, người nhận cảm thấy tự tin, dễ chịu khi nhận nhưng nhiều khi lại cảm thấy e dè trước những món quà tặng có vẻ đắt tiền. Có lẽ bởi vì ngày xưa, má mình có dặn: “Quà tặng cốt là ở tấm lòng. Quà tặng đắt tiền phải thận trọng khi nhận vì nhiều khi là thứ đồ để... mua chuộc!”. Thú thật là mình luôn thận trọng trước sự hào nhoáng của những món quà sang trọng, thế nhưng chưa bao giờ có thể từ chối những món quà quê. Với quà quê, chẳng cần phải băn khoăn cưỡng lại hay thuận theo, chỉ đơn giản là nhận, cảm động và nhớ!

Quà tặng đắt tiền có thể khiến ai đó thích thú, nhưng quà quê lại khiến nao lòng và nhớ lâu, nhất là khi nó được tặng trong sự rụt rè, bối rối.  “Đặc sản quê mình” đối với nhiều người là rất quý giá nhưng cũng có người có “máu” “trọng phú khinh bần” lại cho là tâm thường. Quà quê thường đem lại niềm vui cho cả người nhận lẫn người tặng. Không phải quà được bao gói sang trọng hay đắt tiền là giá trị trong khi quà quê chẳng bao giờ “sửa soạn áo quần”, vậy mà nó lại khiến người nhận lâng lâng, trân trọng. Cuộc sống có nhiều điều không thể đoán định. Đôi khi con người ta trở nên cách xa và nghi ngại vì những tín hiệu nhiễu sóng. Nhưng quà quê chỉ phát đi một tín hiệu duy nhất, không thể nhận biết sai lệch, đó là: tấm lòng chân tình!