Tư duy hoa sữa

(Bài cũ chuyển qua)

        Đã có một thời gian dài, khoảng 10 năm trở lại đây, sự háo hức, ưa chuộng cây hoa sữa - một loại cây được nhiều người biết đến…trong các bài hát, câu thơ đặc biết là nói về Hà Nội – theo năm tháng, đã nguội lạnh dần ở nhiều địa phương. Nguyên nhân cũng là do sự “hâm mộ” thái quá của một số nơi mà đem nó về trồng đại trà, trồng với mật độ cao trên nhiều tuyến phố của các thành phố, thị xã Băc-Trung -Nam, tạo ra tình trạng quá tải về… mùi hoa, gây khó chịu cho những cư dân sống gần nó, nhất là trong mùa hoa nở rộ và về ban đêm.

Xét cho cùng, bản thân cây hoa sữa không có tội, lỗi là do con người, mặc dù ý tưởng ban đầu của họ là tích cực, với mong muốn những con phố quê mình cũng thơ mộng nhờ cây hoa sữa như… thủ đô hoa lệ. Nhưng cuối cùng, lợi đâu không thấy, chỉ thấy hại ngày càng nhiều. Chung quy nó cũng là tương tự như chuyện “thấy người ta ăn khoai cũng vác mai đi đào”. Một “phong trào trồng hoa sữa” lan tỏa từ Bắc đến Nam. Những hàng hoa sữa đều tăm tắp khỏe khoắn vươn cao, ban đầu người ta còn thấy vui nhưng khi đến những lứa hoa đầu tiên trổ bông thì người ta mới thấy hối tiếc vì đã trồng nó một cách quá bài bản. Những hàng cây dày đặc tại những đường phố ở Lạng Sơn, Đồng Hới (Quảng Bình), Đà Nẵng, Hội An (Quảng Nam), Quảng Ngãi, Nha Trang, Vũng Tàu, Plâyku ( Gia Lai)…đã làm dân cư nhiều nơi không chịu đựng nổi do cái mùi “quá nồng nàn” của nó ảnh hưởng đến hô hấp, sức khỏe, đó là chưa kể đến những con sâu to đùng đi kèm.  Đến lúc này, người ta mới ngộ ra rằng, hoa sữa ở vài con đường của Hà Nội, do được trồng rải rác, thi thoảng mới có một cây nên mới vào thơ vào nhạc do mùi hương thoang thoảng của nó. Nhưng khi đã trồng dày đặc như một số địa phương sau này đã làm, thì không nghệ sỹ nào có thể cảm tác ra thơ ra nhạc nữa!

 Đã có một “phong trào” chặt bỏ, chặt bớt hoa sữa ở một số nơi, một cách khắc phục mang tính tình thế, làm giảm đi mật độ cây xanh, mà không phải ngày một ngày hai khôi phục được. Từ “Hội chứng hoa sữa”  liên hệ tới một dạng tư duy gọi nôm na là “Tư duy hoa sữa”. Đó có thể xem là  biểu hiện của sự bắt chước, dập khuôn có thể “mềm hóa” bằng cụm từ “học tập” để nói về quá trình du nhập những cái mới, cái lạ ở nơi khác, nước khác về địa phương mình bằng bất cứ giá nào, trong khi lại không căn cứ trên cơ sở khoa học, không tìm tỏi, nghiên cứu mà nôn nóng, vội vã . Không chỉ là cây hoa sữa, ở một vài địa phương đã có hiện tượng “châu Phi hóa” về chủng loại cây ở một vài con đường. Đường phố Việt Nam mà trồng những hàng cây điển hình của xứ Phi Châu xa xôi. Không những chỉ có cây xanh, mới đây còn xuất hiện phòng trào “sân golf hóa” ở nhiều địa phương, mà báo chí đã nói về hiện tượng “bội thực” về sân golf ở Hà Nội và một vài địa phương cũng đang bị “lây nhiễm”, cho dù địa phương mình nhỏ về mọi mặt so với Hà Nội. Liên quan đến “Tư duy hoa sữa” có thể kể đến tình trạng nơi nơi xây dựng nhà máy bia, làm nhà máy đường, xây cảng biển, thành lập trường đại học… Làm sao để “không thua chị kém em” trong khi hiệu quả chưa thấy đâu, chỉ thấy lãng phí.

Trong qua trình phát triển, đi lên CNH-HĐH ở nhiều địa phương, việc học hỏi kinh nghiệm hay của tỉnh thành bạn, nước bạn để áp dụng vào địa phương mình là điều rất nên khuyến khích. Nhưng nó phải đảm bảo tình phù hợp, khoa học và nhất là tính hiệu quả. Cái nào nên áp dụng, ứng dụng cái gì, không nên du nhập cái gì hay chỉ áp dụng một phần v.v. và v.v…. Phải có sự linh động, vận dụng sáng tạo cái tích cực cái hay cái tốt của người khác vào điều kiện, hoàn cảnh thực tế của địa phương mình. Như vậy mới tạo động lực cho sự phát triển, mới gọi là học hỏi, sáng tạo và là cách  tiết kiệm, không lãng phí hiệu quả.