CHANH - LOẠI TRÁI CÂY GẦN GŨI VÀ BỔ ÍCH

Quả chanh- một loại trái cây rẻ mà bổ cũng là loại trái cây gần gũi với mình từ thuở  niên thiếu. Đến bây giờ mấy chục năm đã trôi qua, mình vẫn còn nhớ mãi  vị chua chua, ngọt ngọt, mát dịu từ cốc nước chanh mà Má vẫn thường pha cho chị em mình trong những buổi trưa hè nóng bức trên đất Bắc. Sau này, đời sống khá hơn, thì li nước chanh có được mấy cục đá lạnh, chứ hồi những năm ở miền Bắc chỉ pha bằng nước sôi để nguội nhưng cũng thấy ngon, nhât là những lúc nắng nóng, sau khi đá bóng, làm việc mệt nhọc hay đi đâu xa về…

Hồi đó, đời sống còn nhiều khó khăn, không phải muốn ăn gì cũng có thể mua được như bây giờ nhưng có thể nói, chanh là một loại quả dễ mua, dễ tìm nhất, lại rẻ tiền. Chanh có thể còn được biếu hay cho. Những quả chanh tròn xinh, xanh bóng, căng mọng thơm thơm là món “quà quê” khá quen thuộc, dân dã hồi đó. Hàng xóm trong khu tập thể mà mình ở những năm bao cấp có thể qua nhà nhau xin hoặc “mượn” nhau quả chanh là chuyện thường tình, đó là những năm mà nước mắm phổ biến có hàm lượng muối nhiều hơn đạm, có trái chanh pha nước chấm để chấm rau muống luộc giúp làm dịu đi cái mặn chát của nước mắm và ngon miệng hơn.

Chanh còn để lại cho mình “ấn tượng” khó quên khi nó là đề tài mà ba chắt lọc, tìm tòi, sưu tầm để viết một bài báo có tựa đề là “Trái chanh” đăng trên báo Quảng Nam- Đà Nẵng vào khoảng năm 80 -82 của Thế kỷ trước, mà mình nhớ không lầm đây là bài viết gửi báo mà ba được cho đăng lần đầu tiên. Số tiền nhuận bút rất khiêm tốn có được từ bài viết đó của ba, lại đem đến niềm vui lớn cho ba và cả nhà, và tất nhiên cả nhà được Ba chiêu đãi một bữa ra trò. Có lẽ cũng xuất phát từ cái “máu làm báo” của Ba hồi đó mà mình cũng “lân la” vào con đường viết lách sau này. Chính vì vậy mà trái chanh để lại cho mình nhiều kỷ niệm thật là dễ chịu.

Chanh không kiêu sa, khó tính mà luôn giản dị, gần gũi với mọi người, mọi nhà. Công dụng phổ thông của nó mà mình biết và ứng dụng, nếu kể ra thì rất dài, Về mặt làm thuốc dân gian, trẻ em mà sốt trước mắt là xoa chanh vào nách, lên trán, vào bẹn rồi là pha nước uống để giúp hạ nhiệt…Đối với riêng mình, ngoài nước chanh, nước chấm thì khá nhiều món ăn phải có chanh mới thấy ngon trọn vẹn được., chẳng hạn như các món bún, miến, rồi là mì Quảng, bánh canh, hủ tiếu, Cao lầu. Ngay như món phở nếu đúng kiểu Bắc trước đây thì không dùng chanh nhưng nhiều người, trong đó có mình, bây giờ ăn phở thế nào cũng phải vắt tí chanh vào mới thấy ngon. Và tất nhiên, nước chấm mà thiếu chanh thì mất hẳn thú vị, đó là chưa kể các món trộn, gỏi.. sử dụng chanh vẫn thấy ngon hơn giấm, dù loại giấm đó có chua mấy cũng không bằng chanh. Ai cũng biết quả sấu mà nấu với nước luộc rau muống thì rất ngon nhưng đâu phải lúc nào cũng có sấu để mà cho vào, nhất là ở trong Nam . Khi đó, chanh là số 1. Bát nước rau luộc để nguội, vắt chanh vào thì ngon tuyệt nhất là vào mùa Hè, nào có thua nước sấu đâu. Về tác dụng giải khát, ngoài nước chanh đường, chanh muối thì uống trà Lip ton cũng không thể thiếu lát chanh. Nước chanh còn có tác dụng giã rượu bia khá hiệu nghiệm…

Về tác dụng khác, nó còn là “bạn tốt” của mái tóc. Gội bồ kết hay dầu gội đầu rồi, chà chanh lên tóc rồi xả nước cũng giúp tóc mượt hơn, đỡ gàu hơn và nói như mấy câu quảng cáo trên tivi là “giúp tóc khỏe hơn”.

Đó là những chuyện rất thực tế, gần gũi đời thường của trái chanh, còn dưới góc độ khoa học, y học (cái này mình sưu tầm): Chanh là một loại quả thuộc họ cam quýt, có chứa đường, canxi, sắt và các vitamin B1, B2, A, đặc biệt là hàm lượng vitamin C rất cao. Do phong phú vitamin nên chanh có thể ức chế và giảm huyết áp, hoãn giải sự căng thẳng thần kinh, hỗ trợ tiêu hoá, đồng thời có thể phân giải được độc tố của cơ thể. Những người bị cao huyết áp, tắc nghẽn cơ tim uống nước chanh có tác dụng bổ trợ cho trị liệu. Nước trong quả chanh có chứa nhiều muối, axít xitric có thể phòng trị bệnh thận kết sỏi, đồng thời làm giảm sự kết sỏi thận mãn. Thường xuyên ăn chanh còn tốt cho người bị bệnh viêm khớp do phong thấp, bệnh tiểu đường, tiêu hoá kém. Chanh còn có tác dụng làm đẹp và bảo vệ da, chất axít trong chanh có thể trung hoà kiềm của biểu bì từ đó phòng trừ việc xuất hiện các sắc tố lạ trên da. Ngoài ra, các loại vitamin trong chanh còn hấp thụ thông qua da làm cho da giữ được sự mịn màng, sáng đẹp. Những người bị bệnh trứng cá có thể xoa hoặc bôi vài giọt dầu chanh sẽ làm cho mặt sáng sạch. Sử dụng kiên trì có thể tan hết mụn trứng cá mà không để lại sẹo.

Theo các nhà dinh dưỡng, chanh giàu những chất chống ôxi hoá, phòng ung thư và những chất kháng sinh. Nước chanh giúp ngăn chặn cảm lạnh và những triệu chứng cúm; góp phần loại bỏ độc tố từ thực phẩm, các loại thuốc, thuốc lá và rượu tích luỹ trong cơ thể.

Người ta quan niệm rằng, màu xanh của chanh tượng trưng cho sự may mắn, khơi dậy lòng nhiệt tình và truyền cảm hứng cho những hoài bão lớn lao. Quả thật đấy là loại trái cây gần gũi và thân quen với mọi người./.